петак, 22. мај 2009.

Festival na Plavnici

Turistička organizacija Podgorice, u saradnji sa Turističko-ugostiteljskim kompleksom Plavnica, Udruženjem barmena Crne Gore, Udruženjem šefova kuhinja Crne Gore, Klubom somelijera Crne Gore i Nikšićkom pivarom Trebjesa, organizovala je II Cocktail Festival Podgorice i Gastronomski izazov Podgorice - Plavnica 2009.
Manifestacija je održana 15. maja 2009. godine, na otvorenom prostoru oko bazena Turističko-ugostiteljskog kompleksa Plavnica. Nakon svečanog otvaranja Festivala slijede takmičenja.
Barmeni su se takmičili za Trofej Cocktail Festivala Podgorice – Plavnica 2009. Program je obuhvatio Gastronomski izazov Podgorice u kom su učestvovali članovi Udruženja šefova kuhinja Crne Gore, zatim edukativnu prezentaciju crnogorskih vina Kluba somelijera Crne Gore i prezentaciju profesionalnog i atraktivnog točenja piva u organizaciji Nikšićke pivare uz učešće stručnjaka – barmena.
Zanimljiv nastup u Flairtendingu imali su Peđa i Darko iz Podgorice, dok je pred sam kraj manifestacije održan Cocktail Party za sve učesnike programa. Na samom kraju uručeni su pehari i diplome.
Video priloge sa ovih izleta možete pogledati na sljedećim linkovima:''PLAVNICA 2009'' u organizaciji TOPG - Izjave''PLAVNICA 2009'' u organizaciji TOPG.

четвртак, 14. мај 2009.

Izlozba fotografija



U Delta City-ja biće održana izložba fotografija Aleksandra Jaredića pod nazivom "Naša bajka". Izložbu fotografija na temu vjenčanja, koja se po prvi put organizuje u Crnoj Gori, otvorio je predsjednik udruženja fotografa Crne Gore, Marko Perković.
Pored domaćina, Delta City-ja, izložbu su podržale i suorganizovale kompanije koje i same učestvuju u organizaciji vjenčanja, kao što su: agencija za dekoraciju Luna, HAOS KAFE, VIP robna kuća, butik vjenčanica Amore, bend „Prijatelji" , Plavnica, T-com... Parovi koji planiraju vjenčanje, ali i svi koji pogledaju izložbu, moći će osjetiti dio svečane atmosfere koja prati sva dobro organizovana vjenčanja.
Izložba fotografija vjenčanja „Naša bajka” biće otvorena do kraja maja. Pozicionirana je na prvom spratu, ispred STER multiplex-a.

уторак, 12. мај 2009.

TOP 5 MJESTA KOJA BI TREBALI POSJETITI


Predlazemo 5 mjesta u Podgorici koje nezaobilazno morate posjetiti:
MEDUN
DUKLJA
MANASTIR DAJBABE
NEMANJIN GRAD
VRANJINA



MEDUN


Na desetak kilometara od Podgorice jedna od najstarijih naseobina na ovom prostoru, plijeni svojom fizičkom ljeotom, kao i bogatom tradcijom. Do ovog lokaliteta se moze doći i pješke, pa se nerijetko mogu srestio grupe, kako mladih istoričara, tako i biologa koji odlaze da na tom prostoru proučavaju ono što je polje njihovih interesovanja. Opstajući, prkoseći mnogim civilizacijama koje su naseljavale ili pokoravale Crnu Goru, Medun je više od ostataka starog grada. On je nezaobilazan za svakoga ko želi da posjeti podgoričku opštinu, ponjaviše za one, koji bi, na makar jedan posredan način, željeli da osjete duh i vrijeme Marka Miljanova, u njegovom muzeju.


DUKLJA


Ukoliko ste ljubitelj antičke dobi jedan od najznačajnijih rimskih gradova na voim prostorima Duklja učiniće da se osjećate kao da ste se vratili 20 vijekova unatrag. Dominantni i ilirski elementi, nakon niza arheoloških istraživanja uz utvrđen areal grada, daju sliku izuzetnog istorijskog objekta u kome i danas nalazimo ostatke hramova, termi, nekropole i foruma. Burna istorija, uz dobrog poznavaoca ovog kraja bila bi odličan poziv za svakog posjetioca da svoj izlet u Podgorici započne na mjestu na kojem je i sama Podgorica nikla.


MANASTIR DAJBABE


Ukoliko želite da posjetite neki od sakralnih objekata, kakvih je mnogo u Crnoj Gori, pravi izbor, kada je Podgorica u pitanju, bio bi manastir Dajbabe. Iz razloga što je djelo, sam manastir, ništa drugo do djelo prirode utisak koji će on ostaviti na posjetioca je zacijelo ljepši. Do njega se dolazi magistralnim putem koji vodi prema Baru za deset minuta vožnje autom. Nalazi se na brdu Dajbabska gora i izuzetno je interesantan jer se nalazi unutar pećine u vidu krsta.


NEMANJIN GRAD


Neraskidivo vezan sa gradskim urbanim jezgrom grad u kome se rodio rodonačelnik srpske dinastije Nemanjića, svakako je nešto što biste morali posjetiti ako namjeravate da upoznate Podgoricu. Pored ljepote kamenog zdanja i romantične amtosfere koja ga okružuje, uz zvuke rijeke možete lijep izletički dan.


VRANJINA


Malo ribarsko naselje na obodu podgoričke opštine kadarskog jezera, najsličnije je Veneciji. Ono što je prije oko jednog vijeka bilo malo naselje sada je živopisan kutak na čijim se vrhu nalazi stara škola i velelepan pogled koji seže kilometrima unaokolo ka Žabljaku Crnojevića i drugim ostrvima i tvrđavama na jezeru

TURIZAM



Budući da ima izvanredan geografski polozaj, da se nalazi u sredisnjem dijelu Crne Gore, na sredokraći primorskog I planinskog područja,u koridoru moćnih turističkih tokova, da predstavlja glavni demografski, politički, privredni, saobracajni, kulturno-obrazovni I naučni centar Republike, da ima izdašne prirodne I antropogene turističke vrijednosti I dr., prostor opštine Podgorica ima značajno mjesto u sve frekventnijem turističkom prometu šireg područja.
Podgorica ima svoj turistički potencijal I mogućnost da obogati turistički sadžaj Crne Gore, kroz poslovni, tranzitni, izletnički, rekreativno- odmarališni, lovni, sportski I kongresni turizam.
Blaga klima okružila je grad bujnim vinogorjima I podarila mu blage zime I topla ljeta. Ovdje će te biti gost ljepote brojnih izletišta u samom gradu I njegovoj okolini I lijepo uređenih hotela I restorana, što svojim terasama ogledaju vode pet rijeka na čijim obalama je podignuta Podgorica.

Podgorica je sjediste opstine koja zahvata povrsinu od oko 1500 kilometara kvadratnih, odnosno 10,7 odsto teritorije Republike Crne Gore.
Grad se nalazi u sjevernom dijelu Zetske kotline, u sredistu Crne Gore, na raskrsnici nekoliko znacajnih putnih pravaca koji vode od mora ka kontinentalnom dijelu zemlje.
Nalazi se na nadmorskoj visini od 44,5 metara. Geografski polozaj odredjen je koordinatama 42,26 sjeverne geografske sirine i 19,16 stepeni istocne geografske duzine.
Danas u Podgorici zivi oko 150000 stanovnika. Podgorica je povezana drumskim i zeljeznickim tobracajem sa primorskim destinacijama koje su udaljene od ovog to oko 60 kilometara, odnosno sa planinskim centrima koji su udaljeni oko70 kilometara. to je, naravno, cinjenica koja Podgoricu cini izuzetno privlacnom destinacijom...


Nepristupacni crnogorski kras savladan je modernim saobracajnicama sto Podgoricu povezuju sa sjevernim, planinskim dijelom Crne Gore, koji prate gorostasne kanjone rijeka Morace i Tare, do planinskih jezera i stoljetnih suma. Nasuprot njima, putevi prema crnogorskoj obali prolaze kroz zivopisne predjele crnogorskog juga preko Skadarskog jezera i Pastrovacke gore, i strmim serpentinama se spustaju ka Jadranskom moru
Moderni auto - put dug samo 54 kilometra odvesce vas na crnogorsko primorje, a na 70 kilometara sjeverno do prvog ski - centra. Crnogorski sjever i jug povezuje i pruga Beograd - Bar.
Podgoricki aerodrom Golubovci, 12 kilometara od to, povezan je sa aerodromima u zemlji i inostranstvu. Ziv avio - saobracaj kako ovog tako i aerodroma Tivat, 75 kilometara od Podgorice, glavni je saobaracajni oslonac tokom turisticke sezone.

Na klimu Podgorice ima uticaja Jadransko more. Taj uticaj dolazi dolinom rijeke Bojane, preko Skadarskog jezera. Pod uticajem okolnih planina, sredozemna klima se mijenja, tako da Podgorica ima izmijenjeno-sredozemnu klimu, koja se odlikuje toplim i vrucim ljetima i blagim i kitovitim zimama. Zahvaljujuci termickim uticajima Jadranskog mora, Podgorica ima vitoke zimske temperature vazduha.
Srednja godišnja temperatura vazduha u Podgorici je 16,4ºC, maksimalna 40,7ºC, a minimalna je –4,6ºC.
Srednja godišnja količina padavina u Podgorici je 1544mm, a relativna vlažnost vazduha je 59,6%.
Prosječan broj kišnih dana je 118, sniježnih 3, a sa jakim vjetrom 58
Ljeto u Podgorici je izrazito toplo i dugotrajno. Ljetnjih dana u kojima temperatura vazduha dostize ili prelazi granicu od 25 stepeni Celzijujusa ima oko 135.
Obilje sunca i toplote, relativno mali broj dana sa padavinama, povoljna relativna vlaznost vazduha i dobra provjetrenost to cine osnovne klimatske karakteristike i svrstavaju Podgoricu u oblast sa ugodnom klimom.
Veliki broj podzemnih voda cini da je ovo podrucje poznato po zdravoj pijacoj vodi. Posebnu vrijednost i prirodnu ljepotu predstavljaju rijeke Moraca i Ribnica koje grad sijeku u pravcima sjever-jug i istok-zapad. Prolazniku u trajnom sjecanju ostaju krecnjacka korita, kamenite nastresnice, pecine i svojevrsni kanjoni, izmedju kojih se provlace ove dvije rijeke, ciste i bistre, sa dosta plaza, brzaka, zavoja, virova.Podgorica je okruzena i bujnim vinogorjima-cemovskim, ljesanskim, doljanskim.

PODGORICA KAO CENTAR KULTURE


Podgorica je kulturni centar Crne Gore. Neobični prostori galerija Podgorice, pruzaju jedinstven doživljaj umjetnosti, sliku jednog naroda i njegove kulture. U izložbenim prostorima Podgorice izlažu bardovi crnogorskog slikarstva, a nijesu rijetke i izložbe umjetnika iz inostranstva. Svojevrstan spomenik kulture i umjetničko-izložbeni centar predstavlja Dvorac Petrovića sa starom dvorskom kapelom i Perjaničkim domom. Muzeji grada posjeduju eksponate iz bliže i dalje prošlosti grada, vrijednu arheološku zbirku sa nalazištima u neposrednoj blizini Podgorice. Bogata književna produkcija prepoznatljivih izdavačkih kuća baštini dugu tradiciju pisane riječi. Podgorica oživi u Decembarskim danima kulture kroz rock-maratone, muzičku tradiciju Podgorice, dane pozorišta, hepeninge, književne večeri, bioskopske mini-festove. Medju kulisnim obrisima grada, u danima FIAT-a, Podgorica postaje poseban scenski ambijent. Podgorica je često pravo poprište kulturnih manifestacija u organizaciji kulturnih centara.
Podgorica je ponosna na svoj pozorišni zivot. CNP, hram kulture, njeguje tradiciju nacionalnog teatra. Brojna gostovanja poznatih svjetskih pozorišnih kuća pronjele su dobar glas crnogorskog nacionalnog pozorišta.Pozorišna slava nije zaobišla ni Gradsko pozorište, poznate po dobrim repertoarima, brojnim nagradama, gostovanjima...
Arheoloska zbirka Crne Gore osnovana je 1961. godine. Zbirka se bavi prikupljanjem, sredjivanjem, stručnim održavanjem, proučavanjem i prezentacijom arheoloskih lokaliteta u Republici i stara se o dijelu pokretnog arheološkog materijala. Značajniji projekti Arheološke zbirke su: "Istraživanje, konzervacija i prezentacija arheološkog lokaliteta "Duklja", "Arheologija basena Skadarskog jezera", "Arheološka karta Crne Gore" (arheološka rekognosticiranja teritorije Crne Gore), "Arheološka istraživanja na prostoru Nacionalnog parka Durmitor" i "Istraživanje paleolitskih staništa u kanjonu Morače". tokom 1997. godine arheološka zbirka treba da se transformiše u centar za arheoloska istrazivanja Crne Gore
Fascinantan galerijski i koncertni prostor u nekadašnjem zimskom dvorcu kralja Nikole I. Dvorac je izgradjen 1891. godine i poklonjen princu Mirku. Uz dvorac je podignuta i zgrada Perjanickog doma kao i mala dvorska kapela koji su, takodje podredjeni misiji umjetnosti. Od 1. septembra 1984. godine , dvorac je pretvoren u Galeriju umjetnosti nesvrstanih zemalja "Josip Broz Tito". U vrijeme kulturnog zamaha ove institucije, u njenim izlozbenim prostorima priredjivane su brojne izložbe umjetnika Alžira, Indije, Kube, Venecuele, Meksika, Šri Lanke, Bangladeša, Filipina, Ekvadora, Malija, Bolivije, Ugande, Kipra, i dr. U njenim ateljeima u okviru studijskog boravka radili su umjetnici Indije, Kipra, Angole, Šri Lanke i dr. Eksponati ove bogate riznice dio su stalne postavke Dvorca na trećem spratu. Dvorac Petrovića od 1995. godine je u sastavu CENTRA SAVREMENE UMJETNOSTI. Stalna izložbena postavka galerije broji 1500 eksponata. U ovom specificnom galerijskom prostoru izlažu savremeni crnogorski likovni stvaraoci, a česte su i kolektivne i tematske izložbe stvaralaca iz zemlje i inostranstva, kao i izložbe iz muzejskih fondova sa prostora Crne Gore i Jugoslavije. U sastavu umjetničkog kompleksa Dvorac Petrovića nalaze se i Mini Teatar (namijenjen scenskim projektima specificnog tipa), i Perjanicki Dom jedinstven izložbeno-scenski prostor
Raznovrstan arheoloski materijal sa podrucja danasnjeg polisa prati bogatu istoriju grada od drevnog Birziminijuma do moderne Podgorice. Dekorativne fibule i vrijedan nakit iz doba drevne antike u Muzeju grada, kasna antika Duklje, nekropole na cijim temeljima je izgradjena Podgorica izložena je u Arheološkoj zbirci Crne Gore. Jedinstvena zbirka koja predstavlja crnogorski 19 v., nalazi se na Medunu u Muzeju Marka Miljanova, najznačajnijem memorijalnom muzeju ove vrste. Biljni i životinjski svijet ekološke države Crne Gore predstavljen je u Prirodnjačkom muzeju.
Muzej grada PodgoriceOsnovan je 1950. godine u okviru institucije Muzeji i galerije grada. Muzej obuhvata četiri tematske cjeline: arheološku, etnografsku, istorijsku i kulturno-istorijsku. Vrijednu zbirku zavičajnog muzeja čine eksponati iz vremena drevne antike, IV vijek prije nove ere, sa nalazišta Donjeg Gostilja, Vujačića Mahale, Duklje... do XX vijeka. Rimske fibule, ilirski nakit, stari novac, predmeti od metala i kosti koji su se koristili u svakednevnom životu ukazuju na nastanbe i uticaje različitih civilizacija i kultura na ovom podrucju

ISTORIJSKI OSVRT



Podgorica se nalazi na raskrsnici nekoliko značajnih putnih pravaca koji se ovdje slivaju dolinama rijeke Zete, Morače i Cijevne, u kotlini Skadarskog jezera i u blizini Jadranskog mora, u plodnoj ravnici sa povoljnim klimatskim uslovima. Ovaj prostor je još od davnina bio veoma pogodan za formiranje ljudskih naselja. Zato su ovdje naselja postojala još u praistorijsko doba. Najstariji ostaci materijalne kulture na ovom području pripadaju mladjem kamenom dobu. Dalji razvoj omogućio je pojavu organizovanog ljudskog naselja koje će preživjeti mnoge dogadjaje. U ilirskom razdoblju su na području Zetsko-bjelopavlicke kotline živjeli pripadnici dva ilirska plemena - Labeati i Dokleati, koji su najneposrednije uticali na nastanak ovdašnjih naselja. Labeati su naseljavali područje od Skadra do današnje Podgorice. Imali su svoju tvrdjavu Meteon, današnji Medun, i razvijenu organizaciju života, posebno vojnu. I Dokleati su bili nastanjeni u dolini rijeke Zete, te su, zahvaljujući plodnoj ravnici i povoljnom geografskom i saobraćajnom položaju, imali brzi ekonomski uspon. Njihovo najvece naselje bila je Duklja. Grad se nalazio na oko tri kilometra sjeverozapadno od danasnje Podgorice. Urbanistički, Duklja je bila prilagodjena konfiguraciji terena. To je za ono doba bio veliki grad, sa 8-10 hiljada stanovnika, u kome su bila riješena sva osnovna komunalna pitanja. Relativno veliku gustinu naseljenosti, u prostoru koji je imao jedva nešto vise od desetak kilometara u prečniku, uslovili su geografski položaj, povoljni klimatski i ekonomski uslovi i odbrambene pozicije, što je za ta vremena bilo od velikog značaja. Počev od V vijeka, od dolaska prvih slovenskih i avarskih plemena i početka raspada Rimske imperije, na ovom prostoru se zbivaju mnogi krupni dogadjaji. Prestaju funkcije nekih dotadasnjih utvrdjenja, nastaju novi gradovi. Duklja je porušena. Slovenske skupine koje se doseljavaju, u stalnim borbama sa Vizantijom, teže stvaranju nove države. U svim tim previranjima nastaje novo naselje - Ribnica, koje je ovo ime dobilo, vjerovatno, po rijeci Ribnici uz koju je nastalo. Prvi pomen Ribnice vezuje se za period Nemanjica. Geografski položaj uslovio je i saobraćajni značaj Ribnice, kao raskrsnice glavnih putnih pravaca, preko koje je održavana veza ovih krajeva sa zapadom. Kada su se konačno nastanili u ovim krajevima, Sloveni su, stvarajući novu državu, počeli razvijati svoju kulturu i umjetnost. to je bila kultura koja je odgovarala srednjovjekovnoj crkvi i feudalnoj klasi. Prvi put se ime Podgorica pominje 1326. godine u jednom sudskom dokumentu Kotorskog arhiva. Podgorica, odnosno ranije Ribnica, bila je ekonomski jaka. Trgovačke veze izmedju Dubrovnika i države Nemanjića, koje su bile veoma razvijene, održavane su putem koji je preko Trebinja i Nikšića vodio za Podgoricu. Pošto se nalazila na najprometnijoj raskrsnici puteva, Podgorica je bila središte veoma živog strujanja roba, trgovaca, kurira i drugih putnika, što je podspješivalo njen razvoj, ekonomsku moć, vojničku snagu i strategijski značaj. Turskom okupacijom Podgorice, 1474. godine, prekinut je ekonomski, kulturni i umjetnički uspon grada. Turci su u Podgorici podigli veliku tvrdjavu i dotadasnje naselje sa veoma razvijenim trgovačkim vezama pretvorili u glavni odbrambeni i napadački bastion prema nepokornim plemenima. Iz tako utvrdjenog grada, sa kulama, kapijama i odbrambenim bedemima, Turci su odolijevali svim napadima. Na osnovu odluke Berlinskog kongresa 1878. godine, Podgorica je pripojena Crnoj Gori. To je označilo kraj četvorovjekovne osmanlijske okupacije i početak novog razdoblja u razvoju i Podgorice i Crne Gore. Grad se relativno brzo razvija i izrasta u jako tržište. Javljaju se prvi oblici koncetracije kapitala. Godine 1904. osniva se prva značajnija finansijska ustanova-Zetska štedionica, koja će ubrzo prerasti u Podgoričku banku. Izgradjuju se putevi prema svim okolnim gradovima, a 1902. godine Podgorica dobija i prvo značajnije privredno preduzeće-Fabriku duvana. U periodu izmedju dva rata Podgorica broji oko 13000 stanovnika. U II svjetskom ratu bombardovana je preko 70 puta i do temelja je razorena. Dala je oko 4100 žrtava, a oslobodjena je 19. decembra 1944. godine. Pod nazivom Titograd, 13. jula 1946. godine, postaje glavni grad Republike. to je označilo početak novog života. U narednom periodu ostvaren je sveopsti preobražaj grada. Uvećan je materijalni, kadrovski i naučno-tehnički potencijal, snažno se razvilo obrazovanje, osnovane mnoge nove kulturne i zdravstvene institucije, a grad je modernim saobraćajnicama i vazdusnim vezama povezan sa čitavom zemljom i sa inostranstvom. Tako Titograd postaje privredni, društveno-ekonomski i kulturni centar Crne Gore. Ime Podgorica vraćeno je 2. aprila 1992. godine Medun Stari grad Medun (Meteon), više utvrdjenje, koje se nalazi na 13. kilometru sjevernoistočno od Podgorice, potiče iz antičkog perioda. Podignut je prvo kao tvrdjava, kasnije kao grad, izmedju IV i III vijeka prije nove ere. Dobro ošuvane zidine utvrdjenja izgradjene su od velikih blokova tesanog kamena, postavljenih u vise redova. Konstrukcija se po solidnosti i srazmjernosti mnogo razlikuje od konstrukcije ostalih, manje značajnih ilirskih gradova. Sa kulturno-umjetničkog gledišta, vrlo intresantne su dvije nize ukopine u stijeni na putu iz donjeg u gornji grad. Proučavanja upućuju na zaključak da su tu vršeni obredi vezani za kult zmije, koja je kod Ilira predstavljala mitskog pretka. Sjeverno od gornjeg grada nalazi se nekropola. Ona potiče iz Ilirskog perioda, ali nije proučavana. Rimske legije osvojile su Medun oko 167. godine. tom prilikom u njemu je zarobljen poslednji ilirski kralj Gentije sa porodicom. Medun još nije dovoljno proučen. Pored toga što je zanimljiv zbog daleke i bogate prošlosti, on predstavlja i objekat veoma značajan za proučavanje svih kulturnih epoha od praistorije do srednjeg vijeka. U podnožju zidina ovog grada i utvrdjenja, živio je naš poznati književnik, plemenski prvak, crnogorski vojvoda i junak Marko Miljanov. On je u akropoli, pred malom crkvom, i sahranjen.

Duklja
Grad Duklja se nalazio oko tri kilometra sjeverozapadno od današnje Podgorice, na ravnom platou izmedju rijeka Zete i Morače. Grad je, za ono doba, bio veliki grad, sa 8-10 hiljada stanovnika u kome su bila riješena sva osnovna komunalna pitanja: vodovod, kanalizacija, ulice. Rimska vlast u Duklji učvrstila se u I vijeku, kada su grad osvojile rimske legije, poslije dugih borbi sa Ilirima. Rimljani su je naglo uzdigli, pa je ona uskoro postala politicki, kulturni i religiozni centar provincije Prevalis, sa municipijalnim pravima, sto je odlučujuće uticalo i na promjenu strukture stanovništva i na društveno- ekonomske odnose. Dolazak novih žitelja znači otvaranje grada, posebno prema jadranskoj obali. Razvijaju se trgovinske veze s Italijom, Dalmacijom i istočnim regionima, a kasnije i sa Makedonijom i Grčkom. Početkom VI vijeka Duklja je doživjela katastrofalalan zemljotres, a 609. godine su je opljačkali i ponovo razorili Avari i Sloveni. Pominje se još dugo, ali se već u 10. vijeku sve česće umjesto staroga javlja novi naziv Zeta.

петак, 08. мај 2009.

Izložba slika Nikole Gvozdenovića


Retrospektivna izložba crnogorskog slikara Nikole Gvozdenovića Gvozda je otvorena u Dvorcu Petrovića na Kruševcu.Organizatori izložbe, koja predstavlja presjek višedecenijskog stvaralaštva Gvozdenovića, su Centar savremene umjetnosti Crne Gore i Kulturni centar Bar.
U djelu Nikole Gvozdenovića susrećemo se sa prirodom i ljudima neke drugačije Crne Gore – u punoj istini razotkrivene zemlje surove prirode i mukotrpnog života sa protagonistima bez kojih ne bi opstalo ništa crnogorsko što ih čini stvarnim i ključnim herojima njene istorije”, zapisao je u tekstu za monografiju koja prati retrospektivnu izložbu Gvozdenovića, Aleksandar Čilikov, istoričar umjetnosti.